Airbus, ‘uçan balina’ olarak adlandırılan BelugaST kargo uçağı filosunu emekliye ayırma sürecinde karşılaştığı en büyük zorluklardan biri, bu devasa uçakların sergileneceği uygun bir müze veya eğitim kurumunu bulmak. Avrupa’daki üretim tesisleri arasında büyük boyutlu parça taşımacılığında uzun yıllar hizmet eden BelugaST, şimdi tamamen yeni BelugaXL filosuna geçiş yapan Airbus için kullanımdan kalkıyor. Ancak bu süreç, uçağın boyutu ve lojistik gereksinimleri sebebiyle uygun sergileme alanlarının sayısını sınırlıyor.
Gerçek adı A300-600ST Super Transporter olan BelugaST, yirmi yılı aşkın süre boyunca Airbus’ın üretim süreçlerine önemli bir katkı sağladı. Geride kalan dönemde, Airbus’ın artık bu uçağı kullanmasına gerek kalmaması, BelugaST’nin emekli edilme kararını hızlandırdı.
Lojistik Gereksinimler ve Kurum Sayısının Azalması
Airbus, Avrupa başta olmak üzere potansiyel müzeler ve eğitim kurumları ile görüşmeler yapıyor. Ancak henüz kesin bir karar verilmediği veya herhangi bir bağışın onaylanmadığı belirtiliyor. Şirketin, ABD’deki olası yerler de dahil olmak üzere, Avrupa dışındaki kurumlara da açık olduğu ifade ediliyor. BelugaST’nin emeklilik sürecinde karşılaşılan zorlukların başında, uçağın “şişkin” gövdesi nedeniyle geniş bir sergileme alanı gerektirmesi geliyor. Ayrıca, müze aktif bir havaalanının yanında değilse, uçağın taşınması veya yeniden montaj süreci lojistik açıdan karmaşık hale gelebiliyor. Bu kısıtlamalar, BelugaST’yi barındırabilecek uygun kurumların sayısını önemli ölçüde azaltıyor.
Operasyonel Zorluklar ve Durumun Sonuçları
BelugaST filosu, 2024 yılına kadar Airbus Beluga Transport tarafından işletilmekteydi. Bu süreç, hem Airbus’ın üretimini desteklemek hem de büyük boyutlu kargo görevleri için ticari amaçlarla kullanıldı. Airbus, global ağır yük pazarında charter hizmetleri sunarak uçağın rolünü genişletmeye çalıştı ancak, bu girişim kısa sürdü ve 2025 yılının başında operasyonel karmaşıklık ve yetersiz talep nedeniyle ticari faaliyetler durduruldu.
Rekabetin Etkisi
Sektör analistleri, BelugaST’nin Antonov An-124 gibi köklü ağır yük uçakları ile zorlu bir rekabet içinde olduğunu vurgulamaktadır. Airbus uçağının sınırlı menzili, özel yükleme gereksinimleri ve yüksek işletme maliyetleri, onu Airbus’ın iç lojistik ağı dışında rekabet için zayıf hale getiriyor. BelugaXL, bu durumda Airbus’ın büyük boyutlu nakliye rolünü üstlenerek daha fazla yük kapasitesi ve iyileştirilmiş performans sunarak süreci sürdürmektedir.
Nihai Yerleştirmenin Koşulları
Kapsamlı müze seçenekleri arasında, Arizona Tucson’daki Pima Hava ve Uzay Müzesi de yer alıyor; zira bu müze dünya genelinde en büyük tarihi uçak koleksiyonlarından birine sahip. Ancak kesin yerleştirmenin lojistik fizibilite, finansman ve uzun vadeli sergileme koşullarına dair kararlara bağlı olduğunu ifade etmek önemlidir. Airbus, toplamda beş adet BelugaST uçağı üretti ve bu uçakların tamamı üretim sürecindeki nakliye işlemlerini desteklemek için kullanılmıştır. BelugaXL filosuna geçiş tamamlandıkça, orijinal BelugaST’lerin büyük kısmı emekli edildi ve depo alanına alındı. Sektör verileri, bu beş uçaktan dördünün müze sergisi veya eğitim amaçlı kullanım için kalıcı emeklilik çözümlerine ihtiyaç duyduğunu ve bu büyüklükteki uçakların korunmasının zorluklarını gözler önüne seriyor.
