Yeni bir araştırmaya göre, SpaceX’in Starship roketinin fırlatılması sırasında atmosferde geçici bir delik açıldığı gözlemlendi. SpaceX’in Boca Chica, Teksas’taki tesisinden fırlatılan Starship, süper ağır güçlendiricisinden ayrıldıktan yaklaşık dört dakika sonra, 90 km yükseklikte patlayarak büyük bir dikkat çekti. Bu patlamayı, uzay gemisinin hayatta kalan kısmının 150 km yüksekliğe ulaşmasının ardından kendi kendine yanarak meydana getirdiği bir başka patlama takip etti.
Geçici Bir Delik Oluşumu
Geophysical Research Letters dergisinde yayımlanan yeni bir çalışmada, bu olayların bir araya gelerek üst atmosferde, iyonosfer adı verilen ve güneş radyasyonunun etkisiyle elektronlarını kaybeden yüklü parçıkların Dünya ile uzay boşluğu arasındaki son sınırını oluşturduğu bir bölgede geçici bir delik yarattığı ortaya konuldu. İyonosfer, Dünya yüzeyinin yaklaşık 80 ila 650 km yukarısına kadar uzanan bir katmandır.
Araştırmacılara göre, ses hızından daha yüksek bir hızla hareket eden Starship, bu bölgeye koni benzeri akustik şok dalgaları gönderdi. Rusya’nın Güneş-Dünya Fiziği Enstitüsü’nde atmosfer fizikçisi olan çalışmanın başyazarı Yury Yasyukevich, Rus devlet haber ajansı TASS’a verdiği demeçte, “Genellikle uzay araçları fırlatıldığında, dalgaların güneye doğru yayıldığı gözlemlenir. Patlamalar meydana geldiğinde, oluşan ses dalgaları elektronların yok olmasına neden olarak çevredeki atomların yüklerini nötralize eder ve böylece 2000 kilometreye kadar uzanan bir iyonosferik delik oluşturur.” şeklinde açıklamalarda bulundu.
Yasyukevic ayrıca, “Genellikle bu tür delikler, motor yakıtıyla etkileşim nedeniyle iyonosferdeki kimyasal süreçlerin bir sonucu olarak oluşur.” dedi.
İnsan Yapımı Bir Patlamanın Sonucu Olarak İlk Tespit
Bu nedenle araştırmacılar, bu olayın iyonosferde insan yapımı bir patlamanın sonucu olarak oluşan kimyasal olmayan bir deliğin belgelenmiş ilk tespiti olduğunu belirtiyor. Bilim insanları, bu deliğin yaklaşık 30 ila 40 dakika içerisinde az çok kapandığını ifade etti. Olayın arkasındaki koşullar benzersiz olsa da, roket fırlatmalarından kaynaklanan egzoz iyonize atomların yeniden birleşmesine ve yüklerini kaybetmesine neden olabileceğinden, bu tür olayların nispeten yaygın olduğu belirtiliyor.
Ayrıca, doğal olaylar arasında yer alan volkanik patlamalar da iyonosferik bozulmalara yol açabilmektedir.
